Home       E-mail Dutch     English

De theorie verfijnd

In het proefschrift is de theorie van Popper verfijnd en aangescherpt. Hier worden de belangrijkste verfijningen genoemd; in het proefschrift is meer te vinden en een nieuw boek hierover is in voorbereiding.

We beginnen dus met een indeling van ALLES in drie soorten zijnden of entiteiten: fysische, mentale en conceptuele.
De volgende stap is een verdere indeling en dan blijkt meteen iets van de kracht van het triadisme.
Laten we beginnen bij de conceptuele entiteiten. Wat voor c-entiteiten zijn er?
Er zijn zeker concepten over dingen: 'stoel', 'aarde', 'stof' etc. Er zijn dus c-f-entiteiten.
Er zijn eveneens concepten over ervaringen: 'angst', 'heimwee', verliefdheid' etc. Er zijn dus c-m-entiteiten.
Er zijn dan nog concepten over concepten: 'functie', 'consistentie' etc. Er zijn dus c-c-entiteiten.
En er zijn concepten over relaties tussen entiteiten uit gelijke en uit verschillende werelden, maar dan weer: deze drie.
En meer concepten zijn er niet ... Of wel?

Vervolgens de fysieke entiteiten. Wat voor fysieke entiteiten zijn er?
Er zijn gewoon fysieke entiteiten: deze stoel hier. Dat bord daar.
Er zijn ook fysieke entiteiten over dingen: een foto van een stoel. Een beeld van een boom.
Er zijn vervolgens fysieke entiteiten over mentale entiteiten: een schilderij over angst of verlangen bijvoorbeeld.
Er zijn tenslotte fysieke entiteiten over conceptuele entiteiten: een symbool voor een functie bijvoorbeeld.
En meer niet.

Tenslotte de mentale entiteiten. Wat voor soorten zijn er? U verwacht het al en het klopt ook:
Er zijn natuurlijk de mentale entiteiten over fysieke entiteiten: een herinnering aan een uitzicht. Een waarneming van een berg. Of een stoel. En zo voorts.
Er zijn natuurlijk mentale entiteiten over mentale entiteiten: een herinnering aan een angst. Een verlangen naar een gevoel. En zo voorts.
Er zijn ook mentale entiteiten over conceptuele entiteiten: uw nadenken over deze theorie bijvoorbeeld.
Mijn warme gevoel bij deze theorie bijvoorbeeld.
En meer mentale entiteiten zijn er niet ... Toch?

Dus dat klopt wel mooi: de drie soorten entiteiten bestaan allemaal in hun eigen wereld, maar veel van die entiteiten hebben betrekking op entiteiten uit een andere wereld. Geen reden om ze door elkaar te halen, natuurlijk!

Maar dan komen wel de boeiende vragen op:
Het is duidelijk dat er heel veel fysieke entiteiten zijn die gewoon 'bestaan' zonder ook nog ergens betrekking op te hebben.
Het is duidelijk dat er heel veel mentale entiteiten zijn die betrekking hebben op andere soorten entiteiten.
Bestaan er ook mentale entiteiten die niet op een andere entiteit betrekking hebben? Voor meer hierover: klik hier !
Het is duidelijk dat er heel veel conceptuele entiteiten bestaan die betrekking hebben op andere soorten entiteiten.
Bestaan er ook conceptuele entiteiten die niet op een andere entiteit betrekking hebben?
Voor meer hierover: klik hier !

Nogmaals: er bestaan drie soorten entiteiten. Entiteiten die vaak, maar zeker niet altijd, samenhangen of op elkaar betrekking hebben.
De theorie “leert” verder dat er tri-, bi- en solo-entiteiten zijn.
Tri-entiteiten zijn entiteiten waarbij van alle drie soorten iets “gelijknamigs” is. De drie entiteiten zijn dan in termen van de theorie “pendante entiteiten”. Bijvoorbeeld: een stoel is een ding-daar, is een herinnering of een waarneming van dat ding-daar en is ook nog een concept over dat ding-daar. De “echte” stoel of de stoel-an-sich is een f-entiteit. Voor Platonisten is de “echte” stoel de stoel als c-entiteit, als “wezen” of idee van “stoelen”. Maar het triadisme is in deze zin zeker geen Platonisme!

Bi-entiteiten zijn entiteiten waar maar twee pendanten van bestaan. Heimwee is een voorbeeld: het is een m- en een pendante c-entiteit, maar er is geen bijpassende of pendante f-entiteit en je kunt geen heimwee meten of opbergen. Gamma-straling is ook een voorbeeld: een f-entiteit en een c-entiteit, maar geen m-entiteit; we ervaren het niet (wel de gevolgen misschien, maar dat is niet de straling zelf!)

Solo-entiteiten zijn entiteiten die maar van een enkele soort zijn en dus geen pendanten hebben. Ze zijn niet zeldzaam. Diep onder de grond zijn zeker f-entiteiten die noch ooit ervaren en waargenomen zijn, noch reeds wetenschappelijk geconceptualiseerd. Zo zijn er vast en zeker tal van “onbekende” f-entiteiten op andere planeten of sterren en onbekend betekent dus gewoon: onervaarbaar en ongeconceptualiseerd!
Onze wereld kent steeds minder solo-entiteiten. Soms wordt een nieuw organisme ontdekt; het was er al als f-entiteit maar nog niet als menselijke m-entiteit (niemand had het nog gezien of had er herinneringen aan) en ook nog niet als c-entiteit; dat volgt als wetenschappers een naam geven.

De dodo was ooit een m-entiteit want er waren mensen die een dodo zagen lopen en roken en konden aaien; nu niet meer. Alleen een afbeelding ervan. Of een restje ervan.
De eenhoorn was nooit een f-entiteit, maar is nog steeds een c-entiteit en voor sommige mensen blijkbaar een m-entiteit, want ze maakten er een afbeelding van.

Uit het bovenstaande volgt dat de drie soorten entiteiten, of in Poppers termen de drie werelden, samen geen groot harmonisch geheel vormen.
De structuren van de f-wereld en van de m-wereld en van de c-wereld vormen geen grote gezamenlijke harmonie.
Lang niet alles heeft een pendant elders.
De drie werelden hebben elk een eigen “autonomie”.
Ze zijn slechts gedeeltelijk via pendanten verbonden.

De theorie gaat nog verder door te stellen dat er BINNEN de drie werelden Leefwerelden of Habitats (dus een H als afkorting) bestaan. Menselijke leefwerelden en ook dierlijke of misschien wel leefwerelden van extraterrestrials! Een leefwereld is dat deel van een wereld waarin wordt geleefd. Dus in de Fysieke wereld is dat onze aarde en voor een individu de eigen plek en het eigen lichaam. In de Mentale wereld is dat de “ruimte” van de menselijke en voor elk individu de eigen gevoelens en gewaarwordingen. In de Conceptuele wereld is die leefwereld het geheel van opvattingen waarin men “gelooft”.

Voor een verdere weergave van de verfijning is hier een hoofdstuk uit het proefschrift vrijwel integraal overgenomen. Dat is een nogal streng en technisch verhaal en dus vooral voor de echte liefhebbers geschreven.

Voor alle duidelijkheid:
- De notatie W voor wereld wordt hier consequent gehanteerd, evenals de notatie e voor een entiteit. De elders op deze site gebruikte notatie is een andere en latere en hopelijk “gemakkelijkere”: een f-entiteit is dus een entiteit uit WI, een m-entiteit een uit WII en een c-entiteit uit WIII.

- Bij een P staat een “propositie”, een stelling dus.
- Bij een U staat een “uitbreiding/-weiding” van of over of bij de propositie.
- Bij een N staat een “Notatie” beschreven.

Hoofdstuk uit het proefschrift ...